kronik-yorgunluk-sendromu-nedir-nasıl-tanı-koyulur

kronik-yorgunluk-sendromu-nedir-nasıl-tanı-koyulur

Kronik Yorgunluk Sendromu nedir?

Altta yatan tıbbi bir durumla açıklanamayan yorgunlukla karakterize bir hastalıktır. Kronik yorgunluk sendromu (CFS) ayrıca miyaljik ensefalomiyelit (ME) veya sistemik efor intoleransı hastalığı (SEID) olarak da adlandırılabilir.

CFS’nin nedenleri iyi anlaşılmamıştır. Bazı teoriler viral enfeksiyon, psikolojik stres veya birden fazla faktörün bir kombinasyonunu olduğunu ileri sürer. Tek bir neden tanımlanmadığından ve diğer birçok hastalığın benzer belirtiler göstermesinden, CFS’nin teşhis edilmesi zor olabilir.

Hastalığa yönelik özgün bir test bulunmamaktadır. Bu sebeple benzer yakınmalara sebep olacak hastalıkların olmadığını dökümente etmek için testler istenebilir. Sonuçta CFS tanısı diğer hastalıklar dışlanarak koyulur.

Geçmiş yıllara göre giderek sıklığı artan bu hastalık özellikle 40-50 yaş kadınlarda daha sık görülmektedir. Kadın erkek oranı 4/1 dir.

Şu anda özgün bir tedavisi olmadığından, CFS tedavisinde semptomları hafifletmeye odaklanılmaktadır.


Kronik Yorgunluk Sendromunun Sebebi Nedir?

CFS’nin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, yapılan araştırmalar katkıda bulunan faktörlerin şunları içerebileceğini işaret etmektedir:

  • Geçirilen viral enfeksiyonlar
  • Zayıflamış bağışıklık sistemi
  • Stres
  • Hormonal dengesizlikler
  • Genetik yatkınlık

CFS bazen viral bir enfeksiyondan sonra gelişse de, CFS’ye neden olan tek ve özgün bir bir enfeksiyon tipi bulunamamıştır. CFS ile ilişkili olarak incelenen bazı viral enfeksiyonlar şunlardır:

  1. EBV (Epstein-Barr virüsü )
  2. HHV-6 (insan herpesvirüs 6)
  3. RRV (Ross river virüs)
  4. Rubella (kızamıkçık)

Bu etkenler dışında bakteriyel enfeksiyonlar üzerinde de durulmuştur (coxiiella, mikoplazma vb).

Tüm bu araştırmalar ışığında, Amerika’daki “The Centers for Disease Control and Prevention /CDC” (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi), CFS’nin tek bir özgün durum yerine, çok farklı koşulların son aşaması olabileceğini öne sürmektedir.

 

Kronik Yorgunluk Sendromu ne gibi şikayetlere yol açar?

CFS semptomları, etkilenen kişiye ve durumun ciddiyetine göre değişir.

En sık görülen semptom, günlük aktivitelerinizi etkileyecek kadar şiddetli olan yorgunluktur. CFS’nin teşhis edilmesi için, yorgunluk en az altı ay sürmeli ve yatak istirahati ile tedavi edilememiş olmalıdır.

Bu şikayete ek olarak, en az dört başka semptomunuz olmalı.

CFS’nin diğer belirtileri arasında şunlar olabilir:

Dinlenme ile iyileşmeyen ciddi yorgunluk

  1. Herhangi bir fiziksel veya zihinsel aktivite sonrasında semptomlarınızın kötüleştiği post-eforel bozukluk (PEM)
  2. Hafıza ya da konsantrasyon kaybı
  3. Gece uykusundan sonra tazelenmiş hissetmemek
  4. Kronik uykusuzluk (ve diğer uyku bozuklukları)
  5. Kas ağrısı
  6. Sık sık baş ağrısı
  7. Kızarıklık veya şişlik olmadan çoklu eklem ağrısı
  8. Sık boğaz ağrısı
  9. Boyun ve koltuk altlarında şişmiş lenf düğümleri

Fiziksel veya zihinsel aktivitelerden sonra aşırı yorgunluk da yaşayabilirsiniz. Bu, etkinlikten sonra 24 saatten fazla sürebilir. Kimi zaman hastalığın inaktive olfuğu kimi zamanda yoğunlaştığı dönemler olabilir.

CFS nasıl teşhis edilir?

Kronik yorgunluk sendromu tanısı koymak  çok kolay değildir.

CFS taraması için özgün laboratuar testleri yoktur ve semptomları diğer birçok hastalığa benzerdir. CFS’li birçok insan “hasta” görünmez, bu nedenle doktorlar hasta olduklarını fark edemezler.

CFS tanısı koyabilmek için dikkatli bir hasta anamnezi ve muayene gerekmektedir. Doktorunuz diğer olası nedenleri dışlayacak ve tıbbi geçmişinizi sizinle birlikte gözden geçirecektir.

Yukarıdaki belirtilerden en az dört tanesine sahip olduğunuzdan emin olurlar. Ayrıca açıklanamayan yorgunluğunuzun süresi ve şiddetini de sorarlar.

Yorgunluğunuzun diğer olası nedenlerini ortaya çıkarmak, teşhis sürecinin önemli bir parçasıdır. Belirtileri CFS’ye benzeyen bazı durumlar şunlardır:

CFS ile ortaya çıkan semptomların birçoğu aşırı şişmanlık, depresyon veya uyku bozukluğu (uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu) semptomlarına benzerdir.

Antihistaminikler ve alkol gibi bazı ilaçların yan etkileri de CFS’yi taklit edebilir.

CFS semptomları diğer birçok durumunkilere benzediğinden, kendi kendine teşhis koymamak ve semptomlarınız hakkında doktorunuzla konuşmak önemlidir.

Nasıl tedavi edilir?

Şu anda CFS için özel bir tedavi yoktur.

Her kişinin farklı semptomları vardır ve bu nedenle hastalığı yönetmeyi ve semptomlarını hafifletmeyi amaçlayan farklı tedavi türlerinden faydalanabilir.

Küçük fiziksel, zihinsel veya duygusal efordan sonra bile, semptomlar kötüleşir.Kötüleşen semptomlar genellikle aktiviteden 12 ila 48 saat sonra ortaya çıkar ve günler hatta haftalar sürer. Bu nedenle gündelik hayatınızla ilgili günlük tutmanız efor sınırlarınızı belirlemeniz ve o sınırlar içinde kalmaya çalışmanız gerekmektedir.

Yoğun aerobik egzersizler olumlu etkileri nedeni ile çoğu kronik hastalık için önerilirken, CFS’li kişilerin bu tür egzersizleri tahammül edemediğini belirtmek önemlidir. Hastalığın alevlenmesine ve kötüleşmesine de sebep olabilir.

Kafein,alkol ve nikotin alımı sınırlandırılmalıdır.

Tipik olarak, hiçbir ilaç tüm belirtilerinizi tedavi edemez.Hastanın şikayetlerine göre kişisel tedavi stratejileri ilgili doktorunuz tarafından belirlenecektir.

Uyku düzeni sağlamaya çalışmak gündüz uyuklamaktan kaçınmak gerekir.Birçok durumda, CFS bazen depresyonu tetikleyebilir veya bu durumun bir parçası olabilir ve bunun için bir antidepresana ihtiyaç duyabilirsiniz.

Ozon tedavisi, akupunktur, tai chi, yoga ve masaj, CFS ile ilişkili ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Herhangi bir alternatif veya tamamlayıcı tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuzla konuşun.

 

Leave a reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir